
"Każda telewizja jest telewizja edukacyjną. Problem polega tylko na tym, czego uczy". N. Johnson, przewodniczący Komisji Federalnej USA ds. Łączności, 1978
Obserwowany obecnie wzrost liczby przestępstw, związanych z przemocą, szczególnie wśród dzieci i młodzieży, zmusza do zastanowienia sie nad społecznymi przyczynami tego faktu.
Czy może wzrostowi przemocy sprzyja nasilenie w społeczeństwie indywidualizmu i materializmu?
Czy może przyczyny należy szukać w coraz głębszej przepaści miedzy potęga bogactwa a bezsilnością ubóstwa?
A może do takich efektów prowadzi natrętne delektowanie sie scenami przemocy przez produkcje kultury masowej?
Ostatnie przypuszczenie nasuwa sie dlatego, że wzrost przemocy fizycznej nastąpił równocześnie ze wzrostem częstotliwości pojawiania sie krwawych scen w mediach, a szczególnie w telewizji.
Czy obserwowany związek jest tylko zwykłym zbiegiem okoliczności?
Jakie są efekty naturalistycznie przedstawionej przemocy w filmie i w telewizji?
Kanadyjski psycholog Albert Bandura przeprowadził w ramach teorii społeczno- kognitywnej liczne badania zachowań agresywnych, ich nabywania i modyfikacji. Ta metodyka daje przypuszczenie, że odwzorowanie wpływa na uczenie sie głównie poprzez swoja funkcje informacyjna. Innymi słowy ktoś, kto obserwuje wzór, otrzymuje symboliczne obrazy odwzorowywanej czynności, która jest prototypem odpowiadającego jej bądź nieodpowiadającego zachowania. Taki proces, który A. Bandura nazywa "nauka przez obserwacje", jest regulowany przez cztery współzależne czynniki:
- uwaga (zrozumienie wzoru): człowiek śledzi zachowanie osoby we wzorze i odbiera to zachowanie zgodnie z faktami;
- procesy zachowywania (zapamiętywanie wzoru): wcześniej obserwowane zachowanie wzoru jest zapisywane w długofalowej pamięci człowieka;
- procesy motoryczno-reprodukcyjne (przełożenie pamięci na zachowanie): człowiek przekłada symbolicznie zakodowane wspomnienia o zachowaniu wzoru na nowa formę własnego zachowania;
- procesy motywacyjne: jeśli potencjalnie istnieje wsparcie pozytywne( zewnętrzne, pośrednie lub autonomiczne), człowiek przyswaja sobie odwzorowywane zachowanie.
Oczywistym jest, że nie każda "nauka przez obserwacje" prowadzi do efektów akceptowanych społecznie.
Istotnie, człowiek może nauczyć sie niechcianych, a nawet antyspołecznych form zachowania za pośrednictwem tych samych procesów, które sprzyjają rozwojowi współpracy, współczucia, altruizmu i nawyków efektywnego rozwiązywania problemów.
A. Bandura jest przekonany, że ludzie uczą sie agresji, przejmując ja jako wzór zachowania z obserwacji innych ludzi. Jak większość nawyków społecznych, agresywny styl zachowania jest przyswajany w wyniku obserwacji działań otoczenia i oceny skutków tych działań.
| « poprzednia | następna » |
|---|